پرش به محتوا
تاریخ ایران

سده‌های میانه

آل‌زیار

Ziyarids

⏳ ۹۳۰–۱۰۹۰ م🏛 پایتخت: گرگان، طبرستان👑 ۶ فرمانروا📜 ۴ رویداد

دودمان گیلک‌تبار گرگان و طبرستان؛ سازندگان برج گنبد قابوس و پدیدآورندگان قابوس‌نامه.

تهران امروز
گستره‌ی تقریبی و ساده‌شده در اوج قدرت (طرح ویراستاری). خطوط ساحلی: Natural Earth (مالکیت عمومی).

گستره‌ی فرمانروایی

طرح ساده‌شده‌ی قلمرو آل‌زیار در اوج گسترش. مرزهای دوران پیشامدرن سیال بودند؛ این نقشه تنها برای جهت‌یابی است.

فرمانروایان

۱

مرداویج

Mardavij

۹۳۰–۹۳۵ م

آرزوی بازگرداندن شکوه ساسانی را داشت و به دست غلامانش کشته شد.

۲

وشمگیر

Vushmgir

۹۳۵–۹۶۷ م

برادر مرداویج که در شکار با گراز کشته شد.

۳

بیستون

Bisutun

۹۶۷–۹۷۷ م

به آل‌بویه نزدیک شد.

۴

شمس‌المعالی قابوس

Qabus

۹۷۷–۱۰۱۲ م

ادیب و خوشنویس؛ سازنده‌ی برج گنبد قابوس، بلندترین برج آجری جهان (۹۸۱–۱۰۱۲ با وقفه).

۵

منوچهر

Manuchihr

۱۰۱۲–۱۰۳۱ م

فرمانبر محمود غزنوی شد.

۶

عنصرالمعالی کیکاووس

Keykavus

۱۰۴۹–۱۰۸۷ م

نویسنده‌ی قابوس‌نامه، اندرزنامه‌ای جاودان برای پسرش.

گاه‌شمار

پادشاهان (طلایی) و رویدادها (رنگ دودمان) به ترتیب زمان؛ رویدادهای کلیدی پررنگ‌ترند.

  1. آغاز پادشاهی · ۹۳۰–۹۳۵ م👑 مرداویج
  2. بنیان‌گذاری · ۹۳۰ مبرآمدن مرداویج
  3. آغاز پادشاهی · ۹۳۵–۹۶۷ م👑 وشمگیر
  4. آغاز پادشاهی · ۹۶۷–۹۷۷ م👑 بیستون
  5. آغاز پادشاهی · ۹۷۷–۱۰۱۲ م👑 شمس‌المعالی قابوس
  6. فرهنگ و هنر · ۱۰۰۷ مساخت برج گنبد قابوس
  7. آغاز پادشاهی · ۱۰۱۲–۱۰۳۱ م👑 منوچهر
  8. آغاز پادشاهی · ۱۰۴۹–۱۰۸۷ م👑 عنصرالمعالی کیکاووس
  9. فرهنگ و هنر · ۱۰۸۲ منگارش قابوس‌نامه
  10. فروپاشی · ۱۰۹۰ مبرافتادن به دست اسماعیلیان

منابع و کتاب‌شناسی

  1. [مرجع]Encyclopædia Iranica — ed. E. Yarshater et al.
  2. [مرجع]The New Islamic Dynasties — C. E. Bosworth

تاریخ‌ها بر پایه‌ی اجماع پژوهشی (ایرانیکا، تاریخ کمبریج) است؛ «ح.» نشانه‌ی تاریخ تقریبی یا مورد اختلاف است.