پرش به محتوا
تاریخ ایران

سده‌های میانه

آل‌بویه

Buyids

⏳ ۹۳۴–۱۰۶۲ م🏛 پایتخت: شیراز، ری، بغداد👑 ۱۴ فرمانروا📜 ۶ رویداد

سه برادر دیلمی که بغداد را گشودند و خلیفه را زیر فرمان گرفتند؛ لقب «شاهنشاه» را زنده کردند.

تهران امروز
گستره‌ی تقریبی و ساده‌شده در اوج قدرت (طرح ویراستاری). خطوط ساحلی: Natural Earth (مالکیت عمومی).

گستره‌ی فرمانروایی

طرح ساده‌شده‌ی قلمرو آل‌بویه در اوج گسترش. مرزهای دوران پیشامدرن سیال بودند؛ این نقشه تنها برای جهت‌یابی است.

فرمانروایان

۱

عمادالدوله علی

Imad al-Dawla

۹۳۴–۹۴۹ م

بزرگ‌ترین برادر و بنیان‌گذار دودمان در فارس.

۲

رکن‌الدوله حسن

Rukn al-Dawla

۹۳۵–۹۷۶ م

فرمانروای ری و اصفهان.

۳

معزالدوله احمد

Mu'izz al-Dawla

۹۴۵–۹۶۷ م

در ۹۴۵ بغداد را گشود.

۴

عزالدوله بختیار

Izz al-Dawla

۹۶۷–۹۷۸ م

در نبرد با عضدالدوله کشته شد.

۵

عضدالدوله

Adud al-Dawla

۹۴۹–۹۸۳ م

بزرگ‌ترین بویهی و «شاهنشاه»؛ بیمارستان عضدی و بند امیر از اوست.

۶

فخرالدوله

Fakhr al-Dawla

۹۷۶–۹۹۷ م

فرمانروای ری و حامی صاحب بن عباد.

۷

صمصام‌الدوله

Samsam al-Dawla

۹۸۳–۹۹۸ م

جانشین عضدالدوله در بغداد و سپس فارس.

۸

شرف‌الدوله

Sharaf al-Dawla

۹۸۳–۹۸۹ م

بغداد را از برادرش گرفت و رصدخانه‌ای ساخت.

۹

بهاءالدوله

Baha al-Dawla

۹۸۸–۱۰۱۲ م

عراق و فارس را دوباره یکپارچه کرد.

۱۰

مجدالدوله

Majd al-Dawla

۹۹۷–۱۰۲۹ م

با نیابت مادرش سیده خاتون در ری فرمان راند؛ ری را به محمود باخت.

۱۱

سلطان‌الدوله

Sultan al-Dawla

۱۰۱۲–۱۰۲۴ م

جانشین بهاءالدوله.

۱۲

جلال‌الدوله

Jalal al-Dawla

۱۰۲۷–۱۰۴۴ م

امیر ناتوان بغداد.

۱۳

ابوکالیجار

Abu Kalijar

۱۰۲۴–۱۰۴۸ م

فارس و عراق را باز یکپارچه کرد.

۱۴

خسرو فیروز (ملک رحیم)

al-Malik al-Rahim

۱۰۴۸–۱۰۵۵ م

واپسین امیر بغداد که طغرل سلجوقی او را برانداخت.

گاه‌شمار

پادشاهان (طلایی) و رویدادها (رنگ دودمان) به ترتیب زمان؛ رویدادهای کلیدی پررنگ‌ترند.

  1. آغاز پادشاهی · ۹۳۴–۹۴۹ م👑 عمادالدوله علی
  2. بنیان‌گذاری · ۹۳۴ متصرف شیراز به دست عمادالدوله
  3. آغاز پادشاهی · ۹۳۵–۹۷۶ م👑 رکن‌الدوله حسن
  4. آغاز پادشاهی · ۹۴۵–۹۶۷ م👑 معزالدوله احمد
  5. نبرد · ۹۴۵ مورود آل‌بویه به بغداد
  6. آغاز پادشاهی · ۹۴۹–۹۸۳ م👑 عضدالدوله
  7. فرهنگ و هنر · ۹۶۰ مساخت بند امیر بر رود کر
  8. آغاز پادشاهی · ۹۶۷–۹۷۸ م👑 عزالدوله بختیار
  9. آغاز پادشاهی · ۹۷۶–۹۹۷ م👑 فخرالدوله
  10. فرهنگ و هنر · ۹۸۱ مگشایش بیمارستان عضدی بغداد
  11. آغاز پادشاهی · ۹۸۳–۹۸۹ م👑 شرف‌الدوله
  12. آغاز پادشاهی · ۹۸۳–۹۹۸ م👑 صمصام‌الدوله
  13. آغاز پادشاهی · ۹۸۸–۱۰۱۲ م👑 بهاءالدوله
  14. آغاز پادشاهی · ۹۹۷–۱۰۲۹ م👑 مجدالدوله
  15. آغاز پادشاهی · ۱۰۱۲–۱۰۲۴ م👑 سلطان‌الدوله
  16. آغاز پادشاهی · ۱۰۲۴–۱۰۴۸ م👑 ابوکالیجار
  17. آغاز پادشاهی · ۱۰۲۷–۱۰۴۴ م👑 جلال‌الدوله
  18. نبرد · ۱۰۲۹ متصرف ری به دست محمود غزنوی
  19. آغاز پادشاهی · ۱۰۴۸–۱۰۵۵ م👑 خسرو فیروز (ملک رحیم)
  20. فروپاشی · ۱۰۵۵ مورود طغرل به بغداد

منابع و کتاب‌شناسی

  1. [مرجع]Encyclopædia Iranica — ed. E. Yarshater et al.
  2. [مرجع]The Cambridge History of Iran (7 vols.) — Cambridge University Press, 1968–1991
  3. [مرجع]The New Islamic Dynasties — C. E. Bosworth

تاریخ‌ها بر پایه‌ی اجماع پژوهشی (ایرانیکا، تاریخ کمبریج) است؛ «ح.» نشانه‌ی تاریخ تقریبی یا مورد اختلاف است.