سبکتگین
Sabuktigin
۹۷۷–۹۹۷ م
غلام ترک سامانیان که فرمانروای غزنه شد.
سده‌های میانه
غزنویان
Ghaznavids
⏳ ۹۷۷–۱۱۸۶ م🏛 پایتخت: غزنین، لاهور👑 ۱۰ فرمانروا📜 ۷ رویداد
دودمان ترک‌تبار پارسی‌گو که از غزنه تا هند فرمان راند؛ دربارشان مأوای فردوسی، بیرونی و عنصری بود.
گستره‌ی فرمانروایی
طرح ساده‌شده‌ی قلمرو غزنویان در اوج گسترش. مرزهای دوران پیشامدرن سیال بودند؛ این نقشه تنها برای جهت‌یابی است.
فرمانروایان
اسماعیل
Ismail
۹۹۷–۹۹۸ م
چند ماه پس از پدر، به دست برادرش محمود برکنار شد.
سلطان محمود
Mahmud of Ghazni
۹۹۸–۱۰۳۰ م
نخستین فرمانروایی که لقب سلطان گرفت؛ هفده بار به هند لشکر کشید.
محمد
Muhammad
۱۰۳۰ م
جانشین برگزیده‌ی محمود که به دست برادرش برکنار و کور شد.
مسعود یکم
Mas'ud I
۱۰۳۰–۱۰۴۰ م
در دندانقان از سلجوقیان شکست خورد؛ تاریخ بیهقی روزگار اوست.
مودود
Mawdud
۱۰۴۱–۱۰۴۸ م
انتقام پدر را گرفت و غزنه را نگه داشت.
ابراهیم
Ibrahim
۱۰۵۹–۱۰۹۹ م
با سلجوقیان صلح کرد و چهل سال در آرامش فرمان راند.
مسعود سوم
Mas'ud III
۱۰۹۹–۱۱۱۵ م
دوره‌ی شکوه هنری غزنه.
بهرام‌شاه
Bahram Shah
۱۱۱۷–۱۱۵۷ م
سنایی حدیقه را به او پیشکش کرد؛ غزنه را غوریان سوزاندند.
خسروملک
Khusrau Malik
۱۱۶۰–۱۱۸۶ م
واپسین غزنوی که لاهور را به محمد غوری باخت.
گاه‌شمار
پادشاهان (طلایی) و رویدادها (رنگ دودمان) به ترتیب زمان؛ رویدادهای کلیدی پررنگ‌ترند.
- آغاز پادشاهی · ۹۷۷–۹۹۷ م👑 سبکتگین
- بنیان‌گذاری · ۹۷۷ مفرمانروایی سبکتگین بر غزنه
- آغاز پادشاهی · ۹۹۷–۹۹۸ م👑 اسماعیل
- آغاز پادشاهی · ۹۹۸–۱۰۳۰ م👑 سلطان محمود
- فرهنگ و هنر · ۱۰۱۰ مپایان سرودن شاهنامهفردوسی ویرایش نهایی شاهنامه را به محمود پیشکش کرد.
- نبرد · ۱۰۲۵ ملشکرکشی به سومنات
- آغاز پادشاهی · ۱۰۳۰–۱۰۴۰ م👑 مسعود یکم
- آغاز پادشاهی · ۱۰۳۰ م👑 محمد
- فرهنگ و هنر · ۱۰۳۰ منگارش تحقیق ماللهند بیرونی
- نبرد · ۱۰۴۰ منبرد دندانقان
- آغاز پادشاهی · ۱۰۴۱–۱۰۴۸ م👑 مودود
- آغاز پادشاهی · ۱۰۵۹–۱۰۹۹ م👑 ابراهیم
- آغاز پادشاهی · ۱۰۹۹–۱۱۱۵ م👑 مسعود سوم
- آغاز پادشاهی · ۱۱۱۷–۱۱۵۷ م👑 بهرام‌شاه
- نبرد · ۱۱۵۰ مسوزاندن غزنه به دست علاءالدین جهانسوز غوری
- آغاز پادشاهی · ۱۱۶۰–۱۱۸۶ م👑 خسروملک
- فروپاشی · ۱۱۸۶ مسقوط لاهور
منابع و کتاب‌شناسی
- [منبع دست‌اول]تاریخ بیهقی — ابوالفضل بیهقی
- [مرجع]Encyclopædia Iranica — ed. E. Yarshater et al.
- [مرجع]The New Islamic Dynasties — C. E. Bosworth
تاریخ‌ها بر پایه‌ی اجماع پژوهشی (ایرانیکا، تاریخ کمبریج) است؛ «ح.» نشانه‌ی تاریخ تقریبی یا مورد اختلاف است.