ارشک یکم
Arsaces I
۲۴۷–۲۱۷ پ.م
سردار قبیله‌ی پرنی که پارت را از سلوکیان گرفت و بنیان‌گذار دودمان شد.
دوران کلاسیک
اشکانیان
Arsacid (Parthian) Empire
⏳ ۲۴۷ پ.م – ۲۲۴ م🏛 پایتخت: نسا، هکاتوم‌پیلوس، تیسفون👑 ۳۰ فرمانروا📜 ۱۲ رویداد
پادشاهی نزدیک به پنج سده‌ای که با سواره‌نظام زره‌پوش و تیراندازی پارتی، سد شرقی روم شد.
گستره‌ی فرمانروایی
طرح ساده‌شده‌ی قلمرو اشکانیان در اوج گسترش. مرزهای دوران پیشامدرن سیال بودند؛ این نقشه تنها برای جهت‌یابی است.
فرمانروایان
ارشک دوم
Arsaces II
۲۱۷–۱۹۱ پ.م
در برابر آنتیوخوس سوم ایستادگی کرد و با او پیمان بست.
فریاپت
Phriapatius
۱۹۱–۱۷۶ پ.م
دوران آرام بازسازی پادشاهی پارت.
فرهاد یکم
Phraates I
۱۷۶–۱۷۱ پ.م
مردهای کرانه‌ی خزر را گشود.
مهرداد یکم
Mithridates I
۱۷۱–۱۳۲ پ.م
پارت را به امپراتوری بدل کرد: ماد، پارس و میان‌رودان را گشود.
فرهاد دوم
Phraates II
۱۳۲–۱۲۷ پ.م
آنتیوخوس هفتم را شکست داد اما در نبرد با سکاها کشته شد.
اردوان یکم
Artabanus I
۱۲۷–۱۲۴ پ.م
در نبرد با تخاری‌ها زخمی شد و درگذشت.
مهرداد دوم
Mithridates II
۱۲۴–۹۱ پ.م
بزرگ‌ترین شاه اشکانی؛ لقب «شاهنشاه» گرفت و با چین ارتباط برقرار کرد.
گودرز یکم
Gotarzes I
۹۱–۸۰ پ.م
در دوره‌ی کشمکش‌های درونی در بابل فرمان راند.
ارد یکم
Orodes I
۸۰–۷۵ پ.م
شاهی کم‌شناخته از دوره‌ی «عصر تاریک» پارت.
سیناتروک
Sinatruces
۷۵–۶۹ پ.م
در سن پیری با یاری سکاها بر تخت نشست.
فرهاد سوم
Phraates III
۶۹–۵۷ پ.م
با پمپه پیمان بست و به دست پسرانش کشته شد.
مهرداد سوم
Mithridates III
۵۷–۵۴ پ.م
با برادرش ارد بر سر تخت جنگید و کشته شد.
ارد دوم
Orodes II
۵۷–۳۷ پ.م
در روزگار او سورنا، کراسوس رومی را در نبرد حران درهم شکست.
فرهاد چهارم
Phraates IV
۳۷–۲ پ.م
لشکرکشی مارک آنتونی را ناکام گذاشت و درفش‌های رومی را با آگوستوس مبادله کرد.
فرهاد پنجم (فرهادک)
Phraates V
۲ پ.م – ۴ م
پسر کنیز رومی، موزا، که با مادرش هم‌فرمان شد.
ارد سوم
Orodes III
۴–۶ م
به سبب سنگدلی به دست بزرگان کشته شد.
ونن یکم
Vonones I
۸–۱۲ م
پرورده‌ی روم که بزرگان پارتی او را بیگانه‌خو خواندند و برانداختند.
اردوان دوم
Artabanus II
۱۲–۳۸ م
از شاخه‌ی مادری اشکانی؛ بارها تخت را از دست داد و بازپس گرفت.
وردان یکم
Vardanes I
۴۰–۴۶ م
سلوکیه‌ی شورشی را پس از هفت سال تسلیم کرد.
گودرز دوم
Gotarzes II
۴۰–۵۱ م
رقیب و جانشین برادرش وردان؛ نقش برجسته‌اش در بیستون است.
ونن دوم
Vonones II
۵۱ م
تنها چند ماه پادشاهی کرد.
بلاش یکم
Vologases I
۵۱–۷۸ م
برادرش تیرداد را بر تخت ارمنستان نشاند و گردآوری اوستا به او نسبت داده می‌شود.
پاکور دوم
Pacorus II
۷۸–۱۱۰ م
با هان چین سفیر مبادله کرد.
بلاش سوم
Vologases III
۱۱۰–۱۴۷ م
در شرق پادشاهی فرمان راند و پس از تراژان قلمرو را یکپارچه کرد.
خسرو یکم اشکانی
Osroes I
۱۰۹–۱۲۹ م
رقیب بلاش سوم که تیسفون را به تراژان باخت.
بلاش چهارم
Vologases IV
۱۴۷–۱۹۱ م
با روم بر سر ارمنستان جنگید؛ تیسفون به دست سپاه روم ویران شد.
بلاش پنجم
Vologases V
۱۹۱–۲۰۸ م
سپتیموس سوروس تیسفون را غارت کرد.
بلاش ششم
Vologases VI
۲۰۸–۲۲۸ م
در کشمکش با برادرش اردوان، پادشاهی دوپاره شد.
اردوان چهارم
Artabanus IV
۲۱۳–۲۲۴ م
واپسین شاه بزرگ اشکانی که در هرمزدگان از اردشیر بابکان شکست خورد.
گاه‌شمار
پادشاهان (طلایی) و رویدادها (رنگ دودمان) به ترتیب زمان؛ رویدادهای کلیدی پررنگ‌ترند.
- آغاز پادشاهی · ۲۴۷–۲۱۷ پ.م👑 ارشک یکم
- بنیان‌گذاری · ۲۴۷ پ.مبرآمدن ارشک و آغاز گاه‌شماری اشکانی
- آغاز پادشاهی · ۲۱۷–۱۹۱ پ.م👑 ارشک دوم
- آغاز پادشاهی · ۱۹۱–۱۷۶ پ.م👑 فریاپت
- آغاز پادشاهی · ۱۷۶–۱۷۱ پ.م👑 فرهاد یکم
- آغاز پادشاهی · ۱۷۱–۱۳۲ پ.م👑 مهرداد یکم
- نبرد · ۱۴۱ پ.مفتح سلوکیه و میان‌رودان
- آغاز پادشاهی · ۱۳۲–۱۲۷ پ.م👑 فرهاد دوم
- نبرد · ۱۲۹ پ.مشکست و مرگ آنتیوخوس هفتم
- آغاز پادشاهی · ۱۲۷–۱۲۴ پ.م👑 اردوان یکم
- آغاز پادشاهی · ۱۲۴–۹۱ پ.م👑 مهرداد دوم
- فرهنگ و هنر · ۱۱۵ پ.مگشایش راه ابریشم با سفارت چین
- آغاز پادشاهی · ۹۱–۸۰ پ.م👑 گودرز یکم
- آغاز پادشاهی · ۸۰–۷۵ پ.م👑 ارد یکم
- آغاز پادشاهی · ۷۵–۶۹ پ.م👑 سیناتروک
- آغاز پادشاهی · ۶۹–۵۷ پ.م👑 فرهاد سوم
- آغاز پادشاهی · ۵۷–۳۷ پ.م👑 ارد دوم
- آغاز پادشاهی · ۵۷–۵۴ پ.م👑 مهرداد سوم
- نبرد · ۵۳ پ.منبرد حران (کارهه)سورنا با سواران زره‌پوش و کمانداران، کراسوس را شکست داد.
- آغاز پادشاهی · ۳۷–۲ پ.م👑 فرهاد چهارم
- نبرد · ۳۶ پ.مشکست لشکرکشی مارک آنتونی
- پیمان · ۲۰ پ.مپیمان فرهاد چهارم و آگوستوس
- آغاز پادشاهی · ۲ پ.م – ۴ م👑 فرهاد پنجم (فرهادک)
- آغاز پادشاهی · ۴–۶ م👑 ارد سوم
- آغاز پادشاهی · ۸–۱۲ م👑 ونن یکم
- آغاز پادشاهی · ۱۲–۳۸ م👑 اردوان دوم
- آغاز پادشاهی · ۴۰–۵۱ م👑 گودرز دوم
- آغاز پادشاهی · ۴۰–۴۶ م👑 وردان یکم
- آغاز پادشاهی · ۵۱–۷۸ م👑 بلاش یکم
- آغاز پادشاهی · ۵۱ م👑 ونن دوم
- پیمان · ۶۳ مپیمان رندیا: تیرداد شاه ارمنستان
- آغاز پادشاهی · ۷۸–۱۱۰ م👑 پاکور دوم
- آغاز پادشاهی · ۱۰۹–۱۲۹ م👑 خسرو یکم اشکانی
- آغاز پادشاهی · ۱۱۰–۱۴۷ م👑 بلاش سوم
- نبرد · ۱۱۶ متصرف تیسفون به دست تراژان
- آغاز پادشاهی · ۱۴۷–۱۹۱ م👑 بلاش چهارم
- نبرد · ۱۶۵ مویرانی تیسفون به دست سپاه روم
- آغاز پادشاهی · ۱۹۱–۲۰۸ م👑 بلاش پنجم
- آغاز پادشاهی · ۲۰۸–۲۲۸ م👑 بلاش ششم
- آغاز پادشاهی · ۲۱۳–۲۲۴ م👑 اردوان چهارم
- نبرد · ۲۱۷ مپیروزی اردوان چهارم بر ماکرینوس در نصیبین
- فروپاشی · ۲۲۴ منبرد هرمزدگان و پایان اشکانیان
منابع و کتاب‌شناسی
- [مرجع]Encyclopædia Iranica — ed. E. Yarshater et al.
- [مرجع]The Cambridge History of Iran (7 vols.) — Cambridge University Press, 1968–1991
تاریخ‌ها بر پایه‌ی اجماع پژوهشی (ایرانیکا، تاریخ کمبریج) است؛ «ح.» نشانه‌ی تاریخ تقریبی یا مورد اختلاف است.