پرش به محتوا
تاریخ ایران

آغاز دوران نو

زندیان

Zand dynasty

⏳ ۱۷۵۱–۱۷۹۴ م🏛 پایتخت: شیراز👑 ۷ فرمانروا📜 ۴ رویداد

کریم‌خان که خود را «وکیل‌الرعایا» خواند و شیراز را آباد کرد؛ دوره‌ی آرامش پس از آشوب.

تهران امروز
گستره‌ی تقریبی و ساده‌شده در اوج قدرت (طرح ویراستاری). خطوط ساحلی: Natural Earth (مالکیت عمومی).

گستره‌ی فرمانروایی

طرح ساده‌شده‌ی قلمرو زندیان در اوج گسترش. مرزهای دوران پیشامدرن سیال بودند؛ این نقشه تنها برای جهت‌یابی است.

فرمانروایان

۱

کریم‌خان زند

Karim Khan Zand

۱۷۵۱–۱۷۷۹ م۱۱۳۰–۱۱۵۸ ش

هرگز لقب شاه نگرفت؛ ارگ، بازار و مسجد وکیل شیراز یادگار اوست.

۲

ابوالفتح‌خان

Abol-Fath Khan

۱۷۷۹ م۱۱۵۸–۱۱۵۸ ش

پسر کریم‌خان که چند ماه بر تخت ماند.

۳

محمدعلی‌خان

Mohammad Ali Khan

۱۷۷۹ م۱۱۵۸–۱۱۵۸ ش

برادر و هم‌فرمان ابوالفتح که زود درگذشت.

۴

صادق‌خان

Sadeq Khan

۱۷۷۹–۱۷۸۱ م۱۱۵۸–۱۱۶۰ ش

برادر کریم‌خان و فاتح بصره.

۵

علی‌مرادخان

Ali-Morad Khan

۱۷۸۱–۱۷۸۵ م۱۱۶۰–۱۱۶۴ ش

پایتخت را به اصفهان برد.

۶

جعفرخان

Jafar Khan

۱۷۸۵–۱۷۸۹ م۱۱۶۴–۱۱۶۸ ش

با آقامحمدخان جنگید و مسموم شد.

۷

لطفعلی‌خان

Lotf Ali Khan

۱۷۸۹–۱۷۹۴ م۱۱۶۸–۱۱۷۳ ش

شهسوار دلیر واپسین زند که در کرمان گرفتار و کشته شد.

گاه‌شمار

پادشاهان (طلایی) و رویدادها (رنگ دودمان) به ترتیب زمان؛ رویدادهای کلیدی پررنگ‌ترند.

  1. آغاز پادشاهی · ۱۷۵۱–۱۷۷۹ م👑 کریم‌خان زند
  2. بنیان‌گذاری · ۱۷۵۱ مبه قدرت رسیدن کریم‌خان
  3. فرهنگ و هنر · ۱۷۶۵ مپایتخت شدن شیراز و ساخت ارگ کریم‌خان
  4. نبرد · ۱۷۷۶ مفتح بصره
  5. آغاز پادشاهی · ۱۷۷۹–۱۷۸۱ م👑 صادق‌خان
  6. آغاز پادشاهی · ۱۷۷۹ م👑 محمدعلی‌خان
  7. آغاز پادشاهی · ۱۷۷۹ م👑 ابوالفتح‌خان
  8. آغاز پادشاهی · ۱۷۸۱–۱۷۸۵ م👑 علی‌مرادخان
  9. آغاز پادشاهی · ۱۷۸۵–۱۷۸۹ م👑 جعفرخان
  10. آغاز پادشاهی · ۱۷۸۹–۱۷۹۴ م👑 لطفعلی‌خان
  11. فروپاشی · ۱۷۹۴ مسقوط کرمان

منابع و کتاب‌شناسی

  1. [مرجع]Encyclopædia Iranica — ed. E. Yarshater et al.
  2. [مرجع]The Cambridge History of Iran (7 vols.) — Cambridge University Press, 1968–1991

تاریخ‌ها بر پایه‌ی اجماع پژوهشی (ایرانیکا، تاریخ کمبریج) است؛ «ح.» نشانه‌ی تاریخ تقریبی یا مورد اختلاف است.