پرش به محتوا
تاریخ ایران

دوران معاصر

قاجاریان

Qajar dynasty

⏳ ۱۷۸۹–۱۹۲۵ م🏛 پایتخت: تهران👑 ۷ فرمانروا📜 ۱۳ رویداد

تهران پایتخت شد؛ دوره‌ی جنگ با روسیه، رویارویی با مدرنیته و انقلاب مشروطه.

تهران امروز
گستره‌ی تقریبی و ساده‌شده در اوج قدرت (طرح ویراستاری). خطوط ساحلی: Natural Earth (مالکیت عمومی).

گستره‌ی فرمانروایی

طرح ساده‌شده‌ی قلمرو قاجاریان در اوج گسترش. مرزهای دوران پیشامدرن سیال بودند؛ این نقشه تنها برای جهت‌یابی است.

فرمانروایان

۱

آقامحمدخان

Agha Mohammad Khan

۱۷۸۹–۱۷۹۷ م۱۱۶۸–۱۱۷۶ ش

ایران را دوباره یکپارچه کرد، تهران را پایتخت ساخت و در ۱۷۹۶ تاج گذاشت.

۲

فتحعلی‌شاه

Fath-Ali Shah

۱۷۹۷–۱۸۳۴ م۱۱۷۶–۱۲۱۳ ش

برادرزاده‌ی آقامحمدخان؛ قفقاز را در جنگ با روسیه از دست داد.

۳

محمدشاه

Mohammad Shah

۱۸۳۴–۱۸۴۸ م۱۲۱۳–۱۲۲۷ ش

نوه‌ی فتحعلی‌شاه و پسر عباس میرزا؛ هرات را محاصره کرد.

۴

ناصرالدین‌شاه

Naser al-Din Shah

۱۸۴۸–۱۸۹۶ م۱۲۲۷–۱۲۷۵ ش

نزدیک پنجاه سال پادشاهی؛ با امیرکبیر اصلاحات آغاز شد و دارالفنون گشوده گشت.

۵

مظفرالدین‌شاه

Mozaffar al-Din Shah

۱۸۹۶–۱۹۰۷ م۱۲۷۵–۱۲۸۶ ش

فرمان مشروطه را امضا کرد.

۶

محمدعلی‌شاه

Mohammad Ali Shah

۱۹۰۷–۱۹۰۹ م۱۲۸۶–۱۲۸۸ ش

مجلس را به توپ بست و با فتح تهران برکنار شد.

۷

احمدشاه

Ahmad Shah

۱۹۰۹–۱۹۲۵ م۱۲۸۸–۱۳۰۴ ش

واپسین شاه قاجار که مجلس مؤسسان او را خلع کرد.

گاه‌شمار

پادشاهان (طلایی) و رویدادها (رنگ دودمان) به ترتیب زمان؛ رویدادهای کلیدی پررنگ‌ترند.

  1. بنیان‌گذاری · ۱۷۸۶ مپایتخت شدن تهران
  2. آغاز پادشاهی · ۱۷۸۹–۱۷۹۷ م👑 آقامحمدخان
  3. نبرد · ۱۷۹۵ منبرد کرتسانیسی و تصرف تفلیس
  4. آغاز پادشاهی · ۱۷۹۷–۱۸۳۴ م👑 فتحعلی‌شاه
  5. پیمان · ۱۸۱۳ معهدنامه‌ی گلستان
  6. پیمان · ۱۸۲۸ معهدنامه‌ی ترکمانچای
  7. آغاز پادشاهی · ۱۸۳۴–۱۸۴۸ م👑 محمدشاه
  8. آغاز پادشاهی · ۱۸۴۸–۱۸۹۶ م👑 ناصرالدین‌شاه
  9. اصلاحات · ۱۸۴۸ مصدارت امیرکبیر
  10. فرهنگ و هنر · ۱۸۵۱ مگشایش دارالفنون
  11. پیمان · ۱۸۵۷ معهدنامه‌ی پاریس و جدایی هرات
  12. اصلاحات · ۱۸۹۱ مجنبش تنباکو
  13. آغاز پادشاهی · ۱۸۹۶–۱۹۰۷ م👑 مظفرالدین‌شاه
  14. اصلاحات · ۱۹۰۶ مانقلاب مشروطه و گشایش مجلس
  15. آغاز پادشاهی · ۱۹۰۷–۱۹۰۹ م👑 محمدعلی‌شاه
  16. رویداد · ۱۹۰۸ مبه توپ بستن مجلس
  17. آغاز پادشاهی · ۱۹۰۹–۱۹۲۵ م👑 احمدشاه
  18. نبرد · ۱۹۰۹ مفتح تهران به دست مشروطه‌خواهان
  19. رویداد · ۱۹۲۱ مکودتای سوم اسفند
  20. فروپاشی · ۱۹۲۵ مخلع قاجار

منابع و کتاب‌شناسی

  1. [پژوهش]A History of Modern Iran — Ervand Abrahamian
  2. [پژوهش]Iran: A Modern History — Abbas Amanat
  3. [مرجع]Encyclopædia Iranica — ed. E. Yarshater et al.

تاریخ‌ها بر پایه‌ی اجماع پژوهشی (ایرانیکا، تاریخ کمبریج) است؛ «ح.» نشانه‌ی تاریخ تقریبی یا مورد اختلاف است.