اونتاش‌ناپیریشا
Untash-Napirisha
ح. ۱۲۷۵–۱۲۴۰ پ.م
سازنده‌ی شهر دوراونتاش و زیگورات شکوهمند چغازنبیل، بزرگ‌ترین زیگورات بازمانده‌ی جهان.
ایران باستان
ایلام
Elam
⏳ ح. ۳۲۰۰–۵۳۹ پ.م🏛 پایتخت: شوش، انشان👑 ۳ فرمانروا📜 ۵ رویداد
کهن‌ترین تمدن شناخته‌شده‌ی فلات ایران در خوزستان و فارس؛ خاستگاه خط ایلامی و زیگورات چغازنبیل.
گستره‌ی فرمانروایی
طرح ساده‌شده‌ی قلمرو ایلام در اوج گسترش. مرزهای دوران پیشامدرن سیال بودند؛ این نقشه تنها برای جهت‌یابی است.
فرمانروایان
شوتروک‌ناخونته
Shutruk-Nakhunte
ح. ۱۱۸۴–۱۱۵۵ پ.م
بابل را گشود و ستون قانون حمورابی را به‌عنوان غنیمت به شوش آورد.
شیلهک‌اینشوشیناک
Shilhak-Inshushinak
ح. ۱۱۵۰–۱۱۲۰ پ.م
در اوج قدرت ایلام میانه، قلمرو را تا دجله گسترد و بناهای بسیار ساخت.
گاه‌شمار
پادشاهان (طلایی) و رویدادها (رنگ دودمان) به ترتیب زمان؛ رویدادهای کلیدی پررنگ‌ترند.
- فرهنگ و هنر · ح. ۳۱۰۰ پ.مپیدایش خط آغاز‌ایلامییکی از کهن‌ترین نظام‌های نگارش جهان در شوش پدید آمد.
- آغاز پادشاهی · ح. ۱۲۷۵–۱۲۴۰ پ.م👑 اونتاش‌ناپیریشا
- فرهنگ و هنر · ح. ۱۲۵۰ پ.مساخت زیگورات چغازنبیل
- آغاز پادشاهی · ح. ۱۱۸۴–۱۱۵۵ پ.م👑 شوتروک‌ناخونته
- نبرد · ح. ۱۱۵۸ پ.مغارت بابل و انتقال ستون حمورابی به شوش
- آغاز پادشاهی · ح. ۱۱۵۰–۱۱۲۰ پ.م👑 شیلهک‌اینشوشیناک
- نبرد · ح. ۱۱۱۰ پ.مشکست ایلام از نبوکدنصر یکم بابلی
- فروپاشی · ح. ۶۴۶ پ.مویرانی شوش به دست آشوربانیپال آشوری
منابع و کتاب‌شناسی
- [پژوهش]The Archaeology of Elam — D. T. Potts
- [مرجع]Encyclopædia Iranica — ed. E. Yarshater et al.
- [مرجع]The Cambridge History of Iran (7 vols.) — Cambridge University Press, 1968–1991
تاریخ‌ها بر پایه‌ی اجماع پژوهشی (ایرانیکا، تاریخ کمبریج) است؛ «ح.» نشانه‌ی تاریخ تقریبی یا مورد اختلاف است.