پرش به محتوا
تاریخ ایران

آغاز دوران نو

صفویان

Safavid Empire

⏳ ۱۵۰۱–۱۷۳۶ م🏛 پایتخت: تبریز، قزوین، اصفهان👑 ۱۱ فرمانروا📜 ۱۱ رویداد

یکپارچگی دوباره‌ی ایران، رسمیت مذهب شیعه و شکوه «اصفهان نصف جهان».

تهران امروز
گستره‌ی تقریبی و ساده‌شده در اوج قدرت (طرح ویراستاری). خطوط ساحلی: Natural Earth (مالکیت عمومی).

گستره‌ی فرمانروایی

طرح ساده‌شده‌ی قلمرو صفویان در اوج گسترش. مرزهای دوران پیشامدرن سیال بودند؛ این نقشه تنها برای جهت‌یابی است.

فرمانروایان

۱

شاه اسماعیل یکم

Ismail I

۱۵۰۱–۱۵۲۴ م۸۸۰–۹۰۳ ش

در چهارده‌سالگی تاج گذاشت، ایران را یکپارچه کرد و تشیع را مذهب رسمی ساخت.

۲

شاه تهماسب یکم

Tahmasp I

۱۵۲۴–۱۵۷۶ م۹۰۳–۹۵۵ ش

پنجاه‌ودو سال پادشاهی؛ پایتخت را به قزوین برد و شاهنامه‌ی تهماسبی را پدید آورد.

۳

شاه اسماعیل دوم

Ismail II

۱۵۷۶–۱۵۷۷ م۹۵۵–۹۵۶ ش

پس از نوزده سال زندان به تخت رسید و بسیاری از خاندانش را کشت.

۴

سلطان محمد خدابنده

Mohammad Khodabanda

۱۵۷۸–۱۵۸۷ م۹۵۷–۹۶۶ ش

شاه نیمه‌نابینا که قزلباش‌ها و همسرش مهدعلیا بر دربار چیره بودند.

۵

شاه عباس بزرگ

Abbas I the Great

۱۵۸۷–۱۶۲۹ م۹۶۶–۱۰۰۸ ش

ارتش را نوسازی کرد، پرتغالی‌ها را از هرمز راند و اصفهان را نگین جهان ساخت.

۶

شاه صفی

Safi

۱۶۲۹–۱۶۴۲ م۱۰۰۸–۱۰۲۱ ش

نوه‌ی شاه عباس که بغداد را با پیمان زهاب به عثمانی واگذاشت.

۷

شاه عباس دوم

Abbas II

۱۶۴۲–۱۶۶۶ م۱۰۲۱–۱۰۴۵ ش

قندهار را بازپس گرفت؛ کاخ چهلستون در روزگار او کامل شد.

۸

شاه سلیمان (صفی دوم)

Suleiman I

۱۶۶۶–۱۶۹۴ م۱۰۴۵–۱۰۷۳ ش

پس از تاج‌گذاری دوباره نام عوض کرد؛ دورانی آرام اما رو به رکود.

۹

شاه سلطان حسین

Soltan Hosayn

۱۶۹۴–۱۷۲۲ م۱۰۷۳–۱۱۰۱ ش

در محاصره‌ی اصفهان، تاج را به محمود افغان سپرد.

۱۰

شاه تهماسب دوم

Tahmasp II

۱۷۲۲–۱۷۳۲ م۱۱۰۱–۱۱۱۱ ش

با یاری نادر بخشی از ایران را بازپس گرفت و به دست او برکنار شد.

۱۱

شاه عباس سوم

Abbas III

۱۷۳۲–۱۷۳۶ م۱۱۱۱–۱۱۱۵ ش

شاه نوزادی که نادر به نام او فرمان راند.

گاه‌شمار

پادشاهان (طلایی) و رویدادها (رنگ دودمان) به ترتیب زمان؛ رویدادهای کلیدی پررنگ‌ترند.

  1. آغاز پادشاهی · ۱۵۰۱–۱۵۲۴ م👑 شاه اسماعیل یکم
  2. بنیان‌گذاری · ۱۵۰۱ متاج‌گذاری اسماعیل در تبریز و رسمیت تشیع
  3. نبرد · ۱۵۱۰ مپیروزی بر شیبک‌خان ازبک در مرو
  4. نبرد · ۱۵۱۴ منبرد چالدران
  5. آغاز پادشاهی · ۱۵۲۴–۱۵۷۶ م👑 شاه تهماسب یکم
  6. پیمان · ۱۵۵۵ مپیمان آماسیه با عثمانی
  7. آغاز پادشاهی · ۱۵۷۶–۱۵۷۷ م👑 شاه اسماعیل دوم
  8. آغاز پادشاهی · ۱۵۷۸–۱۵۸۷ م👑 سلطان محمد خدابنده
  9. آغاز پادشاهی · ۱۵۸۷–۱۶۲۹ م👑 شاه عباس بزرگ
  10. اصلاحات · ۱۵۹۸ مانتقال پایتخت به اصفهان
  11. فرهنگ و هنر · ۱۶۰۲ مآغاز ساخت میدان نقش جهان
  12. نبرد · ۱۶۲۲ مبیرون راندن پرتغالی‌ها از هرمز
  13. آغاز پادشاهی · ۱۶۲۹–۱۶۴۲ م👑 شاه صفی
  14. پیمان · ۱۶۳۹ مپیمان زهاب (قصر شیرین)
  15. آغاز پادشاهی · ۱۶۴۲–۱۶۶۶ م👑 شاه عباس دوم
  16. فرهنگ و هنر · ۱۶۴۷ متکمیل کاخ چهلستون
  17. آغاز پادشاهی · ۱۶۶۶–۱۶۹۴ م👑 شاه سلیمان (صفی دوم)
  18. آغاز پادشاهی · ۱۶۹۴–۱۷۲۲ م👑 شاه سلطان حسین
  19. آغاز پادشاهی · ۱۷۲۲–۱۷۳۲ م👑 شاه تهماسب دوم
  20. نبرد · ۱۷۲۲ منبرد گلون‌آباد و سقوط اصفهان
  21. آغاز پادشاهی · ۱۷۳۲–۱۷۳۶ م👑 شاه عباس سوم
  22. فروپاشی · ۱۷۳۶ متاج‌گذاری نادر در دشت مغان

منابع و کتاب‌شناسی

  1. [پژوهش]Safavid Iran: Rebirth of a Persian Empire — Andrew J. Newman
  2. [مرجع]Encyclopædia Iranica — ed. E. Yarshater et al.
  3. [مرجع]The Cambridge History of Iran (7 vols.) — Cambridge University Press, 1968–1991

تاریخ‌ها بر پایه‌ی اجماع پژوهشی (ایرانیکا، تاریخ کمبریج) است؛ «ح.» نشانه‌ی تاریخ تقریبی یا مورد اختلاف است.